Penetapan Waktu Imsakiah Ramadan Perspektif Mazhab Hanafi dan Syafii Beserta Impelementasinya
Determination of Imsakiah Ramadan Time from the Perspective of Mazhab Hanafi and Mazhab Syafii and Its Implementation
DOI:
https://doi.org/10.36701/fikrah.v3i2.2483Keywords:
Hanafi, Imsakiah, Implementation, Fasting Ramadan, Syafi’i.Abstract
The Hanafi and Shafi'i schools of thought agree that the beginning of the fasting day is at the break of dawn. However, there is a difference in the time of Imsak. The Hanafis do not set a specific time for Imsak, because for them Imsak and Fajr ṣādiq are the same time. This stopping time is called the imsak time. Although it is considered valid to start fasting from Fajr ṣādiq, the time of Imsak is still considered important as a reminder not to be late in stopping Suhoor. This research is a qualitative study with a literature review method, using normative and comparative approaches. The normative approach is used to explore legal provisions based on the arguments of the Qur'an and hadith, while the comparative approach compares the views of scholars from both madhhabs in order to obtain a more comprehensive understanding. The results show that the Hanafi school does not establish imsak as a time separate from dawn. They argue that it is permissible to eat Suhūr until Fajr ṣādiq, but recommend caution by finishing it a little earlier. In contrast, the Shafi'i school of thought sets the time of Imsak before Fajr as a form of early anticipation, so that people do not hesitate and can prepare themselves for the fasting time with peace of mind. This study is important because it provides an understanding of the classic views of the two major schools of thought in Islam, as well as their application in the contemporary context regarding the timing of imsakiyah. This study also highlights the need for prudence in determining the time of imsakiyah.
Downloads
References
Al-Qur’ān al-Karīm
Buku:
‘Abd Malik Ibn Baṭāl, Abū al-Hasan ‘Ali bin Khalaf bin, Syarah Sahih al-Bukhāri. Cet. II; Riyād: Maktabah al-Rusyd, 1423 H / 2003 M.
Al-Albānī, Muḥammad Naṣiruddīn, Sahih Sunan an-Nasā’i. Cet. I; Riyād: Maktaba tarbiyah al-'Arabi 1409 H / 1988 M.
Al-ʿAsqalānī, Abū al-Faḍl Aḥmad bin ʿAlī bin Muḥammad bin Aḥmad bin Ḥajar, Bulūgh al-Marām min Adillati Ahkām. Cet. VII; Riyād: Dār al-Falaq, 1424 H.
Al-Bagdādī, Abū al-Ḥusain Aḥmad bin Muḥammad bin Aḥmad bin Ja'fār al-Qudūri al-Hanafī. Mukhṭaṣar al-Qudūrī fī Fikih Hanafi. Cet. I. Beirūt: Dār al-Kutub al-Ilmiyyah, 1418 H/1997 M.
Al‑Bagdādī, Abū al‑Ḥasan ʿAlī ibn Muḥammad ibn Ḥabīb al‑Baṣrī. al-Iqnā'. Cet. I. Iran: Dār al-Ihsān, 1420 H/2000 M.
Al-Baihaqī, Abū Bakr Aḥmad ibn al-Ḥusaīn. Manāqib al-Syāfi'ī. Cet. I. Kairo: Maktabah Dār al-Turāṡ, 1390 H/1970 M.
Al-Bukhārī, Abū 'Abdillā Muḥammad bin Ismā'il. al-Jāmī al-Ṣaḥīḥ. Cet. I. India: al-Dirāsāt al-Islāmiyyah Muzaffapūr, 1432 H/2011 M.
Al-Bulqīnī, Sirojudin. al-Tadrīb. Riyād: Dār al-Qiblatain, 2012 M.
Al-Dimasyqi, Abū al-Fida' Ismāil bin Umar bin Katsīr al-Qurāsyi. Tafsīr al-Qur'ān al-Azīm. Beirūt: Dār al-Fikr: Dār al-Kutub al-Ilmiah, 1924 M.
Al-Hanafī, 'Alauddīn Abū Bakar bin Mas'ūd al-Kasānī. Badā'i al-Sanā'i fī Tartīb al-Syarā'i. Cet. I. Mesir: Dār al-Kutub al-Ilmiyyah, 1327-1328 H.
Al-Ḥanafī, Muḥammad Amīn bin ʿUmar bin ʿAbd al-ʿAzīz al-ʿĀbidīn al-Dimashqī. Radd al-Muḥtār ʿalā al-Dūr al-Mukhtār. Beirūt: Dār al-Fikr, 2000 M.
Al-Ju‘fī, Abū ‘Abd Allāh Muḥammad bin Ismā‘īl al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Cet. V; Damaskus: Dār al-Yamāmah, 1414 H/1993 M.
Al-Jū‘fī, Abū ‘Abdillah Muḥammad bin Isma‘īl al-Bukhāri, Sahih al-Bukhāri. Cet. V; Damaskus: Dār al-Yamamah, 1414 H / 1993 M.
Al-Jū‘fī, Abū ‘Abdillah Muḥammad bin Isma‘īl al-Bukhāri, Sahih al-Bukhāri. Cet. V; Damaskus: Dār al-Yamamah, 1414 H / 1993 M.
Al-Ju‘fī, Abū ‘Abdillāh Muḥammad bin Ismā‘īl al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Cet. V; Damaskus: Dār al-Yamāmah, 1414 H / 1993 M.
Kementerian Agama Republik Indonesia. Al-Qur'an dan Terjemahannya. Jakarta: Ummul Qura, 2020 M.
Lāsyīn, Mūsā Syāhīn. Fathul Mun’im Syarah Ṣaḥīḥ Muslim. Cet. I. Kairo: Dār al-Syurūq, 1423 H/2002 M.
Muḥammad bin Mukrīm, Ibn Manzhūr. Lisān al-Arab. Cet. III. Beirūt: Dār Shadir, 1414 H.
Al-Maqdisī, Abū Muḥammad Abdullah bin Aḥmad bin Muḥammad bin Qudāmah. al-Mugnī. Cet. I. Kairo: Maktabah al-Qahīrah, 1968 M.
Al-Marghīnānī, 'Ali bin Bakr bin 'Abd al-Jalīl al-Farghānī, Abū al-Hasan Burhān al-Dīn. al-Hidāyah fī Syarh Bidāyah al-Mubtadī. beirūt: Dār Ihyā al-Turāth al-'Arabī, t.h.
Al-Nawawi, Muhyiddīn Abū Zakariyyā Yahya bin Syarat. Al-Majmū' Syarh al-Muhażżab. Cet. II. Beirūt: Dār al-Fikr, 1421 H/2000 M.
Al-Nisabūrī, Muslim bin al-Hujjaj Abū al-Hāsan al-Qusyairī. al-Musnad al-Ṣaḥīḥ al-Mukhṭaṣār Binaqli al-'Adl 'an al-Adl ilā Rasulillāhi Ṣallalāhu 'Alaihi Wasallām. Beirūt: Dār al-Kutub al-'Ilmiyyah, 1992 M.
Al-Sarkhasī, Muḥammad bin Aḥmad bin Abi Sahl Sham al-A'immah. al-Mabsūt. Mesir: Maktabah al-Sa'ādah, 483 H.
Al-Sarkhasī, Muḥammad bin Aḥmad bin Abi Sahl Sham al-A'immah, al-Mabsūt. Cet. I; Beirūt: Dār al-Ma‘rifah, 1409 H / 1989 M.
Al-Sijistānī, Abū Dāwūd Sulaimān bin al-Asy‘aṭ al-Azdī, Sunan Abī Dāwūd. Cet. I; t.t.p: Dār ar-Risālah al-‘Ālamiyyah, 1430 H / 2009 M.
Al-Syafī'ī, Abū Abdillāh Muḥammad bin Idrīs. al-Umm. Cet. II. Beirūt: Dār al-Fikr, 1403 H/1983 M.
Al-Syāfi'ī, Muḥammad al-Amīn bin Abdullah al-'Uramī al-'Alawī al-Harari. Syarah Ṣaḥīḥ Muslim. Cet. I. Makkah: Dār al-Minhaj-Dār an-Najāh, 1430 H/2009 M.
Al-'Usaimīn, Muḥammad ibn Ṣāliḥ ibn Muḥammad. Fatāwā Nūr 'Alā ad-Darb. Cet. I. Riyād: Mu'assasah al-Dūr al-Saniyyah, 1435 H/2014 M.
Al-'Usaimīn, Muḥammad ibn Ṣāliḥ ibn Muḥammad. Majmū Fatāwā wa Rasā'il Fadīlat al-Shekh Muḥammad ibn Sālih al-'Usaimin. Juz 24. Cet. XXIV. Riyādh: Dār al-Waṭan, 1413 H.
Al-Wā'ilī, Muḥammad bin Ḥamūd. Syarah Bidāyatul Mujtahīd. Cet. I. Beirūt: Dār Ibn Hazm, 1440 H/2019 M.
Al-Żuhailī, Wahbah. Al-Fiqh al-Islāmi wa Adillatuhu. Damaskus: Dār al-Fikr, 1985 M.
Al-Ẑuhailī, Waḥbah, Tafsīr Al-Munīr fī al-Aqidah wa al-Syarī'ah wa al-Manhaj. Cet. I; Beirūt: Dār al-Fikr al-Mu'asir, 1411 H - 1991 M.
Jurnal Ilmiah:
Aulia Rahmi. "Puasa Dan Hikmanya Terhadap Kesehatan Fisik Dan Mental Spiritual". Jurnal Serambi Tarbawi 3, No. 1, January 30, (2015): h. 12-43
Munfaridah Imroatul, Problemarika dan Solusinya Tentang Penentuan Waktu Shalat dan Puasa di Daerah (Kutub), Al-Syakhsiyyah: Jurnal of Law and Family Studies 3, No. 1, (2021): h. 37-50
M. Afiqul Adib. "Upaya Mendialogiskan Pendekatan Normatif dan Historis dalam Studi Islam". al-Tarbawi al-Haditsah: Jurnal Pendidikan Islam 7, No. 2, (2022): h. 87-97.
M. Syaikhul Arif. "Studi Komparatif dalam Islam". Siyasah: Jurnal Hukum Tata Negara. 4, No. 2, (2021): h. 26-40.
Marinu Waruwu. "Pendekatan Penelitian Pendidikan: Metode Penelitian Kualitatif, Metode Penelitian Kuantitatif dan Metode Penelitian Kombinasi (Mixed Method)". Jurnal Pendidikan Tambusai. 7, No. 1, (2023): h. 2896-2910.
Muannif Ridwan, dkk. "Pentingnya Penerapan Literature Review pada Penelitian Ilmiah". Jurnal Masohi. 2, No. 1, (2021): h. 42-51.
Nuril Farida Maratus. "Perbedaan Penentuan Waktu Imsak Bulan Ramadan: Telaah Ijtihad Ilmiah Berdasarkan Ketinggian Fajar Shadiq". Jurnal Ahkam. 12, No. 1, (2024): h. 84-101.
Skripsi Ilmiah:
Ahmad Izzuddin. Ilmu Falak Praktis. Cet. 1. Skripsi. Semarang: PT Pustaka Rizki Putra, 2012 M
Muhyidin Khazin. Ilmu Falak dalam Teori dan Praktik. Skripsi. Yogyakarta: Buana Pustaka, 2004.
Nursaid. "Konsep Awal Waktu Imsak (Studi Perbandingan Antara Al-Jassas dan Ibnu Al-Arab)". Skripsi. Yogyakarta: Fakultas Syariah IAIN Sunan Kalijaga Yogyakarta, 2002.
Wasfa Latifah. "Peranan Ilmu Falak dalam Penetapan Waktu Imsak di Indonesia". Skripsi. Makassar: Fakultas Syariah dan Hukum, 2020.
Zulfia Aviv. "Studi Analisis Ihtiyat 10 Menit Sebelum Subuh Untuk Waktu Imsak Dalam Sistem Informasi Hisab Rukyat (Sehat) Indonesia". Skripsi. Semarang: Fakultas Syariah dan Hukum UIN Walisongo Semarang, 2017.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Muh Ramadan Jamaluddin, Sirajuddin, Muhammad Rezky Fauzy

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.






