Konsep Taqābuḍ pada Pertukaran Cashless Elektronik dengan Cash Perspektif Fikih Muamalah

Taqābuḍ Concept in Electronic Cashless Exchange with Cash from Muamalah Fiqh Perspective

Authors

  • Sa'adal Jannah Idam STIBA Makassar , Institut Agama Islam STIBA Makassar image/svg+xml
  • Sri Reski Wahyuni Nur Institut Agama Islam STIBA Makassar image/svg+xml
  • Siti Anidah Institut Agama Islam STIBA Makassar

DOI:

https://doi.org/10.36701/al-khiyar.v6i2.2634

Keywords:

Cashless, Elektronik, Fikih Muamalah, Taqabud

Abstract

In muamalah jurisprudence, an exchange contract requires direct handover as a valid condition for the transaction. This raises issues when exchanges are conducted between different electronic cashless systems, or between cashless and cash, especially when the taqābuḍ requirements are not fully met. This study aims to examine the concept of taqābuḍ in exchanges between electronic cashless systems and the legal basis for exchanges between electronic cashless and cash that do not meet the taqābuḍ requirements from the perspective of muamalah jurisprudence. This study uses a library research method with a normative and conceptual approach. The results show: First, taqābuḍ in transactions between cashless systems can be considered legally valid if the recording and control of funds are instantaneous and can be used immediately. Second, if the exchange between electronic balances and cash is conducted without fulfilling the taqābuḍ requirements in one assembly, then the transaction is invalid. This research is expected to be an academic reference and a basis for sharia considerations for digital financial industry players, regulators, and the Muslim community in general.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Al-Qur’ān al-Karīm.

Abd al-Baqi ibn Yusuf ibn Ahmad al-Zurqani al-Mishri. Syarh Al-Zurqani ’ala Mukhtasar Khalil. 1st ed. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah, n.d.

Abu al Husain Muslim bin al Hajjaj al Qushairi al Naisaburi. Shahih al Muslim. Kairo: Dar al Hadis, 1991.

Abu Zakariyya Muhyiddin ibn Syaraf al-Nawawi. Al Majmu’ Syarh al-Muhadzzab. 9. Kairo: Matba’ at-Tadamun al-Ukhuwwi, 1929.

Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institution (AAOIFI). ‘Syari’ah Standars No 1: Trading in Currencies, Bahrain: AAOIFI, 2017, Pasal 2/6/5.’ Aaofi.Com, n.d. https://aaoifi.com/shariaa-standards/?lang=en.

Ahmad Hafidh, A. ‘Tinjauan Maqashid Syariah Tentang E-Money’. Jurnal Ilmiah Ekonomi Islam 8, no. 1 (n.d.).

Ahmad ibn ’Ali ibn Hajar al-Asqalani. Fath Al-Bari Bi Syarh Shahih al-Bukhari. 1st ed. 4. Dar al-Ma’rifah, n.d.

Al-Din Abi Bakr bin Mas’ud al-Hanafi. Bada’i al-Shan’ani Fi Tartib al-Syara’i. 1st ed. Mesir: Matba’ al-Maliyyah, 1327.

Al-Dubayyan bin Muhammad al-Dubyan. Al-Mu’amalat al-Maliyah Asalah Wa Mu’asirah. 2nd ed. 12, 1432.

Ali ibn Abi Bakr ibn Abd Jalil al-Fargani al-Marghinani. Al-Hidayah Fi Syarh Bidayat al Mubtadi’. 3. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-’Arabi, n.d.

Dewan Syariah Nasional-Majelis Ulama Indonesia. Fatwa Nomor:116/DSN-MUI/IX/2017 Tentang Uang Elektronik Syariah. Jakarta: DSN-MUI, 2017.

hbub Maafi Ramadhan. ‘Status Uang Kertas Di Kalangan Ahli Fikih’. Nu.or.Id, n.d. https://nu.or.id/bahtsul-masail/status-uang-kertas-di-kalangan-ahli-fiqih-F52fj.

Ibnu Qudamah. Al-Mughni. 6. Riyadh: Dar Alam al-Kutub, n.d.

Inud Danis Ikhwan Meranti and Ana Santika. ‘Implementasi Fatwa Dewan Syariah Nasional Majelis Ulama Indonesia Nomor:116/DSN-MUI/IX/2017 Tentang Uang Elektronik (E-Money)’. Al-Azhar Journal of Islamic Economic 6, no. 1 (n.d.).

Islam, S.S and Nur, I. ‘E-Money Perspektif Syariah Fi Al-Muamalah’. Al-Mustashfa: Jurnal Penelitian Hukum Ekonomi Syariah 6, no. 2 (n.d.).

Izzuddin Muhammad Khujah. Nazhariyatu Al-Aqd Fi al-Fiqh al-Islami. 5. Jeddah: Dalla al-Baraka, 1993.

Jalaluddi Abdurrahman Al Suyuthi. Al Asybah Wa Al Nazhair Fi Qawa’id Wa Furu’ Fiqhi Al Syafi’iyah. Beirut Libanon: Dar al Kutub al ’Ilmiyyah, 1403.

Khofifah Eka Nursinta Putri. ‘Analisis Kausalitas Penggunaan E-Money Dengan Pertumbuhan Ekonomi Di Indonesia’. Skripsi, Fakultas Ekonomi dan Bisnis Universitas Hasanuddin Makassar, 2023.

Kristanto Wisnubroto. ‘Transaksi Uang Elektronik Malejit’. Indonesia.Go.Id, n.d. https://indonesia.go.id/kategori/indonesia-dalam-angka/6855/transaksi-uang-elektronik-melejit?lang=1.

Gopay.co.id. ‘Kupas Tuntas Penggunaan E-Money Di Indonesia’, n.d. https://gopay.co.id/blog/e-money-adalah.

M. Cholil Nafis. ‘Mengenal Uang Kertas Dalam Perspektif Islam’. Www.Nu.or.Id, n.d. https://www.nu.or.id/syariah/mengenal-uang-kertas-dalam-perspektif-islam-QY6Wc.

Maria Septiani Sitanggang and Farah Wulandari Pangestuti. ‘Pengaruh Cashless Payment Terhadap Pertumbuhan Ekonomi : Studi Komparasi Negara Maju Dan Berkembang Anggota G20’. Comtemporary Studies in Economic, Finance and Banking 3, no. 3 (2024): 610.

Muhammad Ihsan Habibi. ‘Tinjauan Sistem Transaksi “Ovo” Berdasarkan Hukum Islam (Studi Kasus Pada Ovo Di Malang Town Square)’, n.d.

Muhammad Rawas Qal’aji. Al Mu’amalat al-Maliyah al-Mu’asirah Fi Daw al-Fiqh Wa al-Shari’ah. Beirut: Dar al-Nafais, n.d.

Muhammad Saleh Avif. ‘Analisis Fatwa Dewan Syariah Nasional Majelis Ulama Indonesia Nomor 28/DSN-MUI/III/2002 Tentang Jual Beli Mata Uang (Al-Sharf) Terhadap Jasa Penukaran Uang’. Prosiding Hukum Ekonomi Syariah 6, no. 1 (2020).

Mujahidin. ‘Rekonstruksi Akad Muamalah Dan Implementasinya Dalam Ekonomi Syariah’. Jurnal Iqtisaduna 5, no. 1 (n.d.).

Mukhammad Zainul Muttaqin. ‘Implementasi E-Money Dalam Pespektif Hukum Ekonomi Syariah: Analisis Prinsip Dan Kepatuhan Syariah’. INNOVATIVE : Journal of Social Science Research 4, no. 5 (n.d.).

Nuril Hidayah. ‘Jenis Alat Pembayaran Non Tunai Dan Manfaatnya’. Mekari.Com, n.d. https://mekari.com/blog/alat-pembayaran-non-tunai/.

Organisasi Konferensi Islam di Jeddah. Majalah Majma’ al-Fiqh Al_islami. 2. Jeddah, n.d.

Rohmad Fuad Armansyah and Moch. Bisyri Effensi. ‘Hari Gini? Cashless-in Saja!’ Perbana.Ac.Id, n.d. https://www.perbanas.ac.id/index.php/id/det/543-hari-gini?-cashless-in-aja!

Romi Adetio Setiawan. ‘Perdagangan Uang Dengan Uang Dan Muamalahnya Dalam Islam’. Al-Intaj 2, no. 2 (n.d.).

Saleh bin Zabin al-Marzouqi al-Buqmi. Al-Ittijar Fi al-Umalat ’Abra Wasail al-Ittishal al-Haditsah. 1st ed. Riyadh: Maktabah al-Rusyd, 1435.

Syahrir, M. Dzul Fadli, M. Wahyuddin Abdullah, and Khaerul Aqbar. ‘Analisis Komoditas Emas Dan Konsep Riba Dalam Perspektif Usul Fikih’. NUKHBATUL ULUM:Jurnal Bidang Kajian Islam 1, no. 1 (n.d.).

Syaikhul Islam Ahmad ibn Taimiyah. Al-Qawa;Id al-Nuraniyah al-Fiqhiyah. 1. Riyadh: Dar ’Alam al-Fawaid, n.d.

Tim Bank Mega Syariah. ‘Apa Itu Cashless? Ini Arti Keuntungan Dan Jenisnya’. Www.Megasyariah.Co.Id, n.d. https://www.megasyariah.co.id/id/artikel/edukasi-tips/digital-banking/cashless.

Wahbah bin Mustafa al-Zuhaili. Al-Fiqh Al-Islam Wa Adillatuhu. 4th ed. 5. Suriah: Daar Al Fikr, n.d.

Downloads

Published

2026-11-13

How to Cite

Sa'adal Jannah Idam, Sri Reski Wahyuni Nur, & Siti Anidah. (2026). Konsep Taqābuḍ pada Pertukaran Cashless Elektronik dengan Cash Perspektif Fikih Muamalah : Taqābuḍ Concept in Electronic Cashless Exchange with Cash from Muamalah Fiqh Perspective. AL-KHIYAR: Jurnal Bidang Muamalah Dan Ekonomi Islam, 6(2), 115-132. https://doi.org/10.36701/al-khiyar.v6i2.2634