Mengerjakan Dua Salat Fardu dengan Satu Kali Tayamum (Perspektif Mazhab Hanafi dan Maliki)
Performing Two Fard Prayers with One Tayamum (Perspectives of the Hanafis and Maalikis)
DOI:
https://doi.org/10.36701/muntaqa.v2i1.2457Keywords:
Fard Prayers, Tayamum, Perspectives, Hanafis, MaalikisAbstract
This study aims to determine the views and legal basis of the Hanafiyah and Malikiyah Mazhabs regarding the performance of two fard prayers with one tayamum and analyze the differences and similarities in opinions between the Hanafiyah and Malikiyah Mazhabs regarding the performance of two fard prayers with one tayamum. This research uses descriptive qualitative research using the library research method and normative approach method and comparative method. The results of this study show that the Hanafiyah Mazhab allows the performance of two obligatory prayers with one tayamum as long as the conditions of tayamum still apply, because tayamum is considered as ṭahārah al-muṭlaqah (absolute purity) which can replace ablution in the absence of water. In contrast, the Maalikis do not allow the use of one Tayamum for two fard prayers. Tayamum according to them is only valid for one fard prayer, and must be repeated for the next prayer, because tayamum does not remove hadas in essence. They both have similarities in using Surah Al-Māidah verse 6 as a legal basis, but differ in their understanding of the status of tayamum purity and the limits of its use. This research makes an important contribution to the development of Islamic legal studies, especially related to the fiqh of tayamum and the performance of prayers in emergency conditions. By outlining the differences and similarities between the two main madhhabs, this research can be a reference for academics, Islamic law practitioners, and Muslims in understanding and applying the law of tayamum appropriately and according to the context of the mazhab adopted.
Downloads
References
Al-Qur’an al-Karim
Buku:
Aizid, Rizem. Biografi Empat Imam Mazhab. Cet. I; Yogyakarta: Saufa, 2016 M.
Abū Zahrah, Muhammad. Abū Ḥanīfah Ḥayātuhū wa ‘Aṣruhū Ārā’uhū al-Fiqhiyyah. Cet. II; Mesir: Dār al-Fikr al-‘Arabī, t.th.
Al-Asbahī al-Madani, Malik bin Anas bin Malik bin Amir. Mudawwanah. Cet. I; Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah, 1415 H/1994 M.
Al-Asbahī al-Madani, Mālik bin Anas bin Malik bin Amir. Al-Muwaṭṭaʾ. Cet. I; Abu Dhabi: Mu’assasat Zāyid ibn Sulṭān Āl Nahyān li al-A‘māl al-Khayriyyah wa al-Insāniyyah, 1425 H/2004 M.
Al-Asyqar, Umar Sulaimān. Al-Madkhal ilā Dirāsat al-Madāris wa al-Mażāhib al-Fiqhiyyah. Cet. II; Amman: Dār al-Nafā'is, 1418 H/1998 M.
Al-Basuruwani, Abu Abbas Zain Musthofa. Fiqh Shalat Terlengkap. Cet. I; Yogyakarta: Laksana, 2018 M.
Al-Bukhārī, Abū ‘Abdillāh Muḥammad ibn Ismā‘īl. Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Cet. V; Damaskus: Dār Ibn Kathīr dan Dār al-Yamāmah, 1414 H /1993 M.
Al-Bukhārī, Muhammad ibn Ismā‘īl. Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Mesir: Al-Maṭba'ah Al-Kubrā Al-Amīriyah, 1311 H.
Al-Buhūtī,Manṣūr ibn Yūnus ibn Idrīs. Kasyāf al-Qināʿ ʿan Matn al-Iqnāʿ. Cet. I; Riyāḍ: Maktabah al-Naṣr al-Ḥadīṡah, 1388 H/1968 M.
Al-Dāraqutnī, Abū al-Ḥasan ʿAlī bin ʿUmar. Sunan al-Dāraqutnī. Cet. I; Beirut: Mūʼassasat al-Risālah, 1424 H/2004 M.
Al-Dubyān, Abū ʿUmar Dubyān bin Muḥammad. Mawsūʿat Aḥkām al-Ṭahārah. Cet. II; Riyadh: Maktabat al-Rushd, 1426 H/2005 M.
Al-Halabī, Najāh. Fiqh al-‘Ibādāt ‘alā al-Mażhab al-Ḥanafī.
Al-Ḥalabī, Ibrāhīm. Multaqā Al-Abḥur. Cet. I; Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah, 1419 H/1998 M.
Al-Ḥazamī, Rāʾid bin Ḥamdan bin Ḥumaid. Aḥkām al-Tayammum: Dirāsah Fiqhīyah Muqāranah. Cet. I; Makkah: Dār al-Ṣumayʿī li al-Nashr wa al-Tawzīʿ, 1432 H/2011 M.
Ibn Bāz, ‘Abd al-‘Azīz ibn ‘Abdullāh. Fatāwā Nūr ‘alā al-Darb. Cet. I; Riyadh: al-Ri’āsah al-‘Āmmah li al-Buḥūth al-‘Ilmiyyah wa al-Iftā’, 1428-1441 H.
Ibn Farḥūn, Ibrāhīm ibn ‘Alī ibn Muḥammad. Al-Dibāj al-Mażhab fī Ma‘rifat A‘yān ‘Ulāmā’ al-Mażhab. Qaḥhirah: Dār al-Turāth li al-Ṭibā‘ah wa an-Nashr, t.th.
Ibn Taymiyyah, Aḥmad Bin ʿAbd Al-Ḥalīm. Syarḥ ʿUmdah Al-Fiqh. Cet. I; al-Riyāḍ: Dār Al-ʿĀṣimah, 1418 H / 1997 M.
Ibn al-Ḥumām, Aḥmad bin ʿAbd al-Raḥmān. Fath al-Qadīr. Cet. I; Kairo: Sharikah Maktabah wa Maṭba‘ah Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī wa Aulāduhu, 1389 H / 1970 M.
Al-Jallāb, Abū al-Qāsim Ibn. Al-Tafrī‘ Fī Fiqh al-Imām Mālik Ibn Anas. Cet. I; Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah, 1428 H/2007 M.
Al-Jazīrī, Abdul Rahman bin Muhammad Awwad. Fiqh al-Madhāhib al-Arba'ah. Cet. II; Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmīyah, 1424 H/2003 M.
Al-Qathṭhān, Mannā’ Khalīl. Tārīkh al-Tasyriʻ al-Islāmī. Cet. V; Kairo: Maktabah Wahbah, 1422 H/2001 M.
Al-Qalyūbī, Aḥmad Salāmah dan Aḥmad al-Barallasī ʿUmayrah. Ḥāsyiyatā Qalyūbī wa ʿUmayrah. Cet. I; Bayrūt: Dār al-Fikr, 1415 H/1995 M.
Al-Qushayrī, Abū al-Ḥusayn Muslim ibn al-Ḥajjāj ibn Muslim. Ṣaḥīḥ Muslim. Turki: Dār al-Ṭabāʿa al-ʿĀmira, 1334 H.
Al-Qurṭubī, Muḥammad ibn Aḥmad ibn Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd. Bidāyat al-Mujtahid wa Nihāyat al-Muqtaṣid. Cet. I; Kairo: Dar al-Hadis, 1425 H / 2004 M.
Al-Rukkī, Muḥammad bin Aḥmad bin Muḥammad bin Sulaymān bin Baṭṭāl. Al-Naẓm al-Musta‘zab fī Tafsīr Gharīb Alfāẓ al-Muḥaḏḏab. Makkah: al-Maktabah al-Tijāriyyah, 1988 M.
Sābiq, Sayyid. Fiqh al-Sunnah. Cet. III; Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿArabī, 1397 H/1977 M.
Al-Sarakhsī, Muḥammad bin Aḥmad bin Abī Sahl. Al-Mabsūṭ. Cet. I; Kairo: Maṭba‘at al-Sa‘ādah.
Al-Sayyid Sālim, Abū Mālik Kamāl Bin. Ṣaḥīḥ Fiqh al-Sunnah wa Adillatuhu wa Tawḍīḥ Madhāhib Al-A’immah. Cet. I; Kairo: Al-Maktabah At-Tawfīqiyyah, 2003 M.
Al-Ṣāwī, Aḥmad ibn Muḥammad. Ḥāsyiyatu al-Ṣāwī ‘alā al-Syarḥ al-Ṣaghīr. Cet. IV; Kairo: Dār al-Ma‘ārif, t.th.
Al-Subkī, Maḥmūd Muḥammad Khaṭṭāb. Al-Dīn al-Khāliṣ aw Irsyād al-Khalq ilā Dīn al-Ḥaqq. Cet. IV; Kairo: al-Maktabah al-Maḥmūdiyyah al-Subkiyyah, 1397 H/1977 M.
Al-Ṭabarī, Abū Jaʿfar Ibn Jarīr. Tafsīr al-Ṭabarī Jāmiʿ al-Bayān, Cet. I; Mesir: Dār Hajr, 1422 H/2001 M.
Al-Tayyār, Abdullah bin Muhammad dkk.. Al-Fiqh al-Muyassar. Riyadh: Madār al-Waṭan li al-Nashr, 1433 H/2012 M.
Taymūr, Aḥmad Bin Ismā‘īl Bin Muḥammad. Naẓrah Tārīkhiyyah Fī Ḥudūth al-Mazāhib Al-Fiqhiyyah Al-Arbaʿah. Cet. I; Beirut: Dār Al-Qādirī Li Al-Ṭibāʿah Wa Al-Nashr Wa Al-Tawzīʿ, 1411 H/1990 M.
Al-Fayūmī, Aḥmad ibn Muḥammad ibn ‘Alī. Al-Miṣbāḥ al-Munīr fī Gharīb al-Syarḥ al-Kabīr. Beirut: al-Maktabah al-‘Ilmiyyah, t.th.
Al-Tirmizī, Abū ‘Īsā Muḥammad bin ‘Īsā. Sunan al-Tirmizī. Cet. II; Kairo: Maktabat Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī, 1395 H/1975 M.
Tim Penyusun Kamus Pusat Bahasa. Kamus Bahasa Indonesia. Jakarta: Pusat Bahasa, 2008.
Al-‘Uthaymīn, Muḥammad Ibn Ṣāliḥ. Min Al-Aḥkām al-Fiqhiyyah Fī al-Ṭahārah Wa Al-Ṣalāh Wa Al-Janā’iz. Cet. I; Arab Saudi: Wizārat Al-Shu’ūn Al-Islāmiyyah Wa Al-Awqāf Wa Al-Da‘wah Wa Al-Irshād, 1420 H.
Wiḥdah Al-Baḥṡ Al-ʿIlmī Bi Idārah Al-Iftāʾ. Al-Mazāhib al-Fiqhiyyah Al-Arbaʿah.
Al-Zuhaylī, Wahbah bin Mustafa. Al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuhu. Cet. IV; Damaskus: Dār al-Fikr, 1432 H/2011 M.
Jurnal Ilmiah:
Andrianto, “Penggunaan Tayamum untuk Melaksanakan Shalat Fardhu di Tempat Pemberhentian Bus dalam Perjalanan Lampung ke Medan Menurut Hukum Islam” Jurnal Syariah dan Hukum Islam 2, no. 2 (2023): h. 62-73.
Az Zafi, Lu’luatul Badriyyah dan Ashif. “Perbedaan Mazhab Empat Imam Besar (Hanafi, Maliki, Syafi’i, dan Hambali) dalam Paradigma Hukum Fikih”, Al-Muaddib: Jurnal Ilmu-ilmu Sosial dan Keislaman 5, no. 1 (2020): h. 65-79.
Jazari, “Analisis Komparasi Imam Maliki dan Syafii dalam Ibadah Sehari-hari (Studi tentang Thoharoh, Wudu, Tayamum dan Mandi)”. Jurnal Studi Pesantren 2, no. 2 (2022): h. 1-31.
Mubarak, Muḥammad Shofy. “Hukum Menerima Hadiah dari Seseorang yang Hartanya Bercampur dengan Harta Haram Studi Komparasi Antara Mazhab Maliki dan Syafi’i.” Al-Fikrah: Jurnal Kajian Islam 1, no. 1 (2024): h. 67-86.
Yunta, Akhmad Hanafi Dain. “Tata Cara Bersuci dan Salat bagi Tenaga Kesehatan (Nakes) yang Menggunakan Alat Pelindung Diri (APD)”, BUSTANUL FUQOHA: Jurnal Bidang Hukum Islam 1, No. 2 (2020): h. 223-234.
Disertasi, Tesis, dan Skripsi:
Awang, Mohammad Solahuddin bin. “Hukum Penggunaan Debu dalam Tayammum (Studi Muqaranah antara Imam Malik dan Imam Syafi’i). Skripsi. Pekanbaru: Fak. Syariah dan Hukum, UIN Sultan Syarif Kasim Riau, 2022.
Rambe, Ahmat Saipul. “Studi Analisis Pendapat Abu Hanifah tentang bolehnya Mengerjakan Dua Shalat Fardu dengan Satu Kali Tayammum”. Skripsi thesis. Padang: Fak. Ushuluddin dan Studi Agama, Universitas Islam Negeri Imam Bonjol, 2021.
Ulia, Fadhilatul. “Analisis Hukum Penggunaan Tayammum Sebagai Alternatif Mandi Wajib Dalam Perspektif Muhammadiyah”. Skripsi. Banda Aceh: Fak. Syariah dan Hukum, UIN Ar-Raniry, 2023.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 AL-MUNTAQA: Jurnal Studi Islam dan Bahasa Arab

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.






